Inspraak! Liefde! Privacy! Gratis geld!

0

Met de Piratenpartij waait een nieuwe wind door het politieke spectrum. Gestuwd door de digitale omwenteling gaan de Piraten op zoek naar rechtvaardigheid, internetvrijheid en liefde. Ook in België leeft de nieuwe ‘links noch rechts’-beweging. Sarah Van Liefferinge is een uitgesproken pirate en ze vult haar dagen met het hacken van onze maatschappij, want ze heeft er genoeg van. “Hoezo, je bent geslaagd in het leven als je veel geld en macht hebt verzameld? Uiteindelijk lig je op je sterfbed te huilen omdat niemand je graag ziet voor wie je bent, maar enkel voor wat je hebt.” Oogkleppen af, ooglapje op: tijd voor piratenrevolutie!

(noot: het interview werd afgenomen vóór de aanslagen in Parijs)

 

Wat is de basis van de Piratenpartij? Waarvoor staan jullie eigenlijk?

Van Liefferinge: “De Piratenpartij is de eerste wereldwijde beweging van na de digitale omwenteling: heel veel dingen veranderen, maar we zitten met een wetgeving en een parlementair systeem die niet aangepast zijn aan dit nieuwe tijdperk. Dat levert heel veel frictie op.”

“De Piratenpartij an sich komt eigenlijk voort uit de beweging van internetpiraten die bestanden downloadden en deelden, waarmee ze de copyrightwetgeving overtraden. Maar die wetgeving dateert duidelijk uit een pre-digitaal tijdperk van cd’s, vinyl, papieren boeken, etc. Er werden gigantische boetes uitgedeeld aan mensen die de copyrightwetgeving overtraden en zo kwam een spanningsveld bloot te liggen: het internet biedt enorm veel mogelijkheden – denk aan file sharing, aan het delen van muziek, film en informatie via sociale media en YouTube, maar ook aan autodelen en het delen van gereedschap, enz. – maar onze wetgeving is er niet aan aangepast.”

“Mensen zijn nu onderling veel meer geconnecteerd via internet en sociale media; de gatekeepers van vroeger, die beslisten welke info doorvloeide naar ‘het plebs’, worden meer en meer overbodig. Mensen maken en delen hun eigen info en zo verschuift ook de macht. We hebben nu een alternatief voor de oude, hiërarchische, verticale structuren; daarop slaat ons power to the people. De roots van de Piratenpartij liggen dus in de strijd voor internetvrijheid, maar de implicaties zijn erg breed.”

Volgens jullie zijn de elite en partijen nog niet aangepast aan het nieuwe tijdperk?

“De nieuwe mogelijkheden worden niet genoeg benut. We zien nu dat de particratie, waarin het niet gaat over volksvertegenwoordigers maar over partijvertegenwoordigers, faalt: de mensen zijn veel mondiger geworden. Ze zitten op fora hun meningen te ventileren maar ze kunnen zich niet uiten op een manier die echt impact heeft op het beleid. Het verhaaltje van ‘geef om de vier à vijf jaar uw stem tijdens de grote verkiezingsshow en wij partijpolitiekers doen het werk wel voor u, dus hou u koest’ is niet meer van deze tijd. Mensen willen gehoord worden.”

Over welke mogelijkheden hebben jullie het dan?

“Wij staan voor democratisering via internet en referenda – bindende referenda, zoals in Zwitserland. In België mag je organiseren wat je wil maar de beleidsmakers kunnen gewoon zeggen ‘ah sympathiek’ en er niets mee doen. Het is tijd voor een burgerdemocratie waarin de mensen zélf beleidsplannen kunnen voorstellen.”

Maar toch moeten jullie net als de traditionele partij deelnemen aan de oubollige verkiezingen.

“Waarom zijn wij een partij terwijl we niet in partijpolitiek geloven? Omdat we zien dat er gigantische betogingen van vakbonden en burgerbewegingen zijn die grotendeels genegeerd worden. Nieuwe partijen kunnen druk zetten op de traditionele partijen, want we kunnen stemmen afsnoepen. We willen een paard van Troje zijn, in het parlement of de gemeenteraad komen om dan de boel open te breken (de verkiezingsleuze in 2014 was ‘Kaap de verkiezingen’, nvdr.). We spelen het spel mee, met het doel om het systeem van binnenuit te veranderen.”

Piratenpartij kleine foto 2

Jullie pleiten voor een onvoorwaardelijk basisinkomen. Maar de mensen die piraat zijn, toch een heterogene groep, hebben die daar wel allemaal hetzelfde idee over?

“Het basisinkomen als standpunt voor de Belgische piraten is in 2012 met een ruime meerderheid gestemd. Ik voelde vooraf al dat er interesse was, maar die overweldigende ‘ja, wij geloven in het basisinkomen!’ was wel beestig. Ondertussen voel ik ook meer aan waarom: het past goed in het concept van ‘zelf je leven in handen nemen en ondernemen, rijkdom verdelen en ongelijkheid verminderen’. In de piratenmilieus borrelt het blijkbaar organisch op: de Duitse en IJslandse piraten hebben zich er ook achter geschaard.”

Waarom zijn de traditionele partijen er zo tegen gekant?

“Ze zijn aan het keren hé. Groen denkt erover na, enkele sossen zijn ermee bezig en andere partijen bespreken het. Maar wat ik mis is een volmondig ‘ja’.”

Het begint dus toch te leven. Komt dat door de Piratenpartij?

(lacht) “Ja! Misschien maak ik mezelf iets wijs, maar toen wij erover spraken in 2012, was het iets marginaals. Sinds de Panorama-uitzending (waarin Van Liefferinge zelf ook het woord kreeg, nvdr.) is het iets dat leeft, iets dat opnieuw mogelijk is. Het idee bestaat nochtans al sinds eind 18e eeuw. In de jaren zestig heeft Nixon het bijna ingevoerd in de VS, maar het is er niet van gekomen. Het is een oud idee dat soms terugkomt; nu moeten we er écht werk van maken.”

Toch wel een drastische verandering.

“Wel, met het basisinkomen ga je uit van een totaal ander wereldbeeld. Ik zie nu een wereld waarin multinationals minder dan 1% belastingen betalen, waarin miljoenen euro’s aan belastingsontduikingen legaal op de Kaaimaneilanden staan, waarin sommigen belachelijk veel geld verdienen met bullshit jobs en anderen bijna niets hebben. Het gaat niet om het geld: dat ís er. De verdeling en systematiek zitten gewoon scheef: er is nog altijd een groeiende ongelijkheid en onze planeet gaat eraan. Het gaat om rechtvaardigheid. We willen gewoon een aangenamere wereld, en geen plek waarin mensen constant moeten knokken om te overleven. Dat is helemaal niet nodig.”

“Kijk naar mijn geld! En mijn likes!”

Als Europa of België zo’n initiatief invoert gaan de rijken vluchten en krijg je nóg meer werkloosheid. De Piratenpartij ziet dus meer een plan ‘voor de hele planeet’, of niet?

“Wij zijn globaal, natuurlijk. We hebben piraten in Noorwegen, Zweden, Duitsland, Frankrijk, Ijsland, Rusland, Australië, Brazilië, … Er is gewoon wereldwijd een beweging aan het opkomen van mensen die zich afvragen hoe rechtvaardig ons systeem is. Het is knokken voor iedereen, ook voor mensen die het materieel en financieel goed hebben: ze zitten vast in de rat race, ze hebben stress, geen tijd en ga zo maar door. Het basisinkomen zou een oplossing kunnen bieden. Maar ‘t maakt niet uit of dat nu de Piratenpartij is, we vertegenwoordigen gewoon de globale roep om meer inspraak en een beter leven voor iedereen. Zie het als de verderzetting van de beweging voor burgerrechten, in de lijn van vrouwenemancipatie, racismebestrijding, de ecologische beweging. Het basisinkomen is de volgende stap.”

En hoe gaat dat dan in de praktijk, de invoering van het basisinkomen?

“Daar is nog geen draaiboek voor, natuurlijk, maar het zal gebeuren in tussenstappen, zoals via de invoering van de 20-urenweek met behoud van loon, of door subsidiebudgetten voor bedrijfswagens, start-ups en zonnepanelen gewoon rechtstreeks uit te keren aan alle burgers.”

“We moeten ook het controle- en activeringsapparaat herbekijken: hoeveel nut heeft het dat de RVA werklozen oproept en hen wantrouwend vraagt  sollicitatiebrieven voor te leggen? Dat is toch tijdverspilling? Onze visie op arbeid, die moet echt veranderen. Er zijn veel mensen die waardevol werk verrichten maar er niet voor betaald worden, zoals vrijwilligers en mantelzorgers. Verdienen die mensen van ons geen loon? Zijn ze niet bezig met waardevolle dingen? Ja toch! Zo zetten we weer stappen naar een rechtvaardiger systeem.”

Heel wat mensen blijven toch sceptisch. De verandering is te radicaal: zoals je zelf al aangeeft, zet het basisinkomen de gekende waarden en gewoonten op zijn kop.

“We willen allemaal te veel controle. Er wordt soms gevraagd om een tienjarenplan uit te rekenen: hoe gaat de economie evolueren met een basisinkomen? Maar dat kán je niet berekenen, want ons gedrag zal ook veranderen: het basisinkomen moet gefinancierd worden door een grote tax shift. En bovendien: economische wetenschappen zijn menswetenschappen en hebben geen voorspellende krachten, al worden ze door sommige economen wel zo verkocht.”

Is het niet logisch dat de mensen die het financieel goed hebben hun situatie niet op het spel willen zetten voor een relatief onvoorspelbaar en nieuw systeem?

“Het gaat ook om de kinderen van die mensen, die gaan het niet zo gemakkelijk hebben als hun ouders op een arbeidsmarkt die meer en meer overgenomen wordt door robots, zelfs niet met een universitair diploma. Ik hoop op empathie met de komende generaties én met zij die het minder goed hebben.”

“Maar het is ook geen leven: we zitten in een systeem dat ons voortdurend aanzet tot concurreren. Kijk naar het voorbeeld van de zelfstandigen en hun pensioen. Ze moeten heel hun leven sparen, want na hun pensioen krijgen die zo goed als niks meer. Geef die mensen een basisinkomen en het vooruitzicht op een pensioen, zodat niemand verplicht wordt om heel zijn leven op te potten ‘voor later’. Onze economie bestendigt nu dat we allemaal een muurtje bouwen rond het geld dat we verzameld hebben, en het maakt ons asociale hufters. Piraten geloven in een deeleconomie, in ‘delen’ in plaats van ‘hebben’, in hergebruiken. Veel jongeren zijn daar klaar voor.”

Van een concurrentiële economie naar een systeem van meer liefde (‘liefde’ is één van de kernwaarden van de Piratenpartij, nvdr.)?

“Ja, maar liefde gaat heel breed. In wat wij mensen doen en zijn, zijn twee grondstromen aanwezig: die van de angst, haat, paniek en pessimisme, en die van liefde, hoop, zorg en optimisme. In het huidige narratief wordt vanuit een darwinistisch perspectief gedaan alsof wij venijnige en slechte wezens zijn, er wordt benadrukt dat concurrentie natuurlijk is. Maar er zit ook een heel humane, coöperatieve kant aan het mens-zijn. Het is het economische systeem dat de harde kant veel meer stimuleert dan de zachte. Daarom is het belangrijk om liefde te bepleiten: we moeten elkaar allemaal ietsje liever zien. Meer samen genieten dan altijd focussen op het ikke: “kijk naar mijn geld, mijn macht en mijn likes en shares”’. Want uiteindelijk is dat niet waar het leven om draait: dan lig je op je sterfbed te huilen dat je wat meer met je kinderen had moeten spelen, minder had moeten werken, maar dan is het te laat. Je hebt je tachtig jaar beziggehouden met het verzamelen van geld. En dat wordt aangemoedigd en verheerlijkt door ons systeem. Tijd voor iets anders, een systeem dat de liefdevolle en optimistische menselijke kant prikkelt. Want uiteindelijk is liefde het enige dat telt.”

“We zijn allemaal gejost”

Piratenpartij kleine foto

Het stokpaardje van de Piratenpartij is vrijheid op internet, het recht op privacy. Overheden en corporaties mogen niet zomaar aan onze gegevens komen. Veelgehoord tegenargument: “het is voor onze veiligheid”!

“Da’s de eeuwige spanning, maar dat we onze privacy moeten opgeven als we veiligheid willen, klopt gewoon niet. Daarvan is onze maatschappij echter wel nog steeds doordrongen: we leven in een angstklimaat en mensen staan schendingen op hun privacy toe.”

Het zou wel wérken, de tracking van het internetverkeer om misdrijven (vooral terreur, drugshandel en kinderporno) te voorkomen.

“Ik zie ook wel in dat agenten die achter kinderpornomakers aanzitten goed werk leveren. Maar de schaal waarop data bijgehouden en gecontroleerd wordt, is zo groot dat het zorgwekkend wordt; wat als er iemand met slechte bedoelingen aan de macht komt? We zijn volledig gekend, er plakt een digitaal profiel op iedereen, er is geweten wat en wanneer we alles doen. Dat wij hier nu samenzitten voor ons interview? Het staat geregistreerd, onze smartphones geven die info door. Bij de opkomst van een totalitair regime zijn we allemaal gejost.”

“Wij, Piraten, vinden dat de digitale data die je maakt van jou is, niet van staatsveiligheid of van multinationals. En wil ik dan mijn info doorgeven aan Facebook, of kies ik om mijn data openbaar te maken of te delen met wetenschappers voor medisch onderzoek, dan zou dat mijn bewuste keuze moeten kunnen zijn. Nu is dat niet zo: wij geven continu onze data en info vrij en veiligheidsdiensten en corporaties nemen die gewoon van ons. Wij hebben het recht om eigenaar te zijn van onze data.”

Veel mensen zeggen dat ze niks te verbergen hebben: “als ik een mail wil sturen naar mijn tante Rudy (algemene hilariteit), mag iedereen dat weten”. Privacy laat hen koud.

“Dat is geen goeie zaak. (zucht) Het apparaat voor de “Big Brother“-staat uit dystopische romans, die ís er gewoon al. Maar wij hebben er met z’n allen heel veel vertrouwen in dat die middelen nooit op een negatieve manier gebruikt zullen worden, terwijl dat echt niet te voorspellen is.”

“Kijk eens naar de geschiedenis: wanneer is het recht op privacy belangrijk geworden en neergeschreven in de Verklaring van de Rechten van de Mens? Net na WO II. Net na de grootste gruweldaden leefde het besef dat een gebrek aan privacy heel erge dingen kan veroorzaken. Men kreeg toen, zelfs openbaar, een identiteit opgeplakt: ‘ah, dat is een jood’, ‘ah, dat is een zigeuner’. Dat is levensgevaarlijk onder een totalitair bewind. Dat beseften de mensen na 1945. Maar zoals steeds zijn we de geschiedenis vergeten.”

“Los daarvan wil ik ook mijn identiteit kunnen opbouwen in een hoekje van privacy, een ruimte voor mezelf, zonder dat overheden of multinationals me bespieden. Niemand heeft zaak met wie ik ben of wie ik wil worden, met wat ik opzoek op internet, met wie ik afspreek en met wie niet, tenzij ik die info zelf wil delen natuurlijk.”

Nog zo’n belangrijk piratenpunt: het recht op vrije meningsuiting. Ben jij een vintage #jesuischarlie-aanhanger – je moet alles straffeloos kunnen zeggen?

“Voor mij – let wel, dit is een persoonlijk antwoord, andere Piraten zijn het hier misschien niet mee eens – zeg je wat je wil, maar respect is de basis. Wat nu soms verspreid wordt op fora, commentaren als “laat die vluchtelingen maar verzuipen”, dat is degoutant. Je vrijheid eindigt waar de vrijheid van iemand anders begint; als je dan iemands recht op leven ontkent, ga je over de schreef.”

Straffen dan maar?

“Ik vind het niet nodig om daar politie en straf bij te betrekken, maar de gemeenschap moet wél corrigeren: “hey, wat je daar zegt, dat vind ik niet kunnen”. Ik ben er zeker van dat heel wat mensen gepikeerd zijn als ze weerzinwekkende commentaren lezen en horen, maar wat doen we dan? We zwijgen, of we beginnen terug te schelden, of eventueel bellen we de flikken. Het is aan ons om transparant te zijn en op een horizontale en gelijkwaardige manier correctie uit te voeren. Ook dat is power to the people: via horizontale controle wangedrag afkeuren en bestrijden.”

Daar is jullie leuze weer: power to the people. Maar als die people nu eens een tegengestelde mening hebben? Het is toch niet zo dat the people een eenduidige en vredige massa is?

“Natuurlijk hebben mensen verschillende meningen, dat ontkennen wij ook niet. Wat wij willen, is wegraken van het systeem waarin we bestuurd worden door beroepspolitici. Dat is een stiel geworden. Nu zie je zelfs familiedynastieën regeren, zoontjes en dochtertjes van! Het onderscheid tussen zij die heersen, en zij die overheerst worden, is veel te groot. De tijd is aangebroken voor de burger om zélf mee te werken aan de organisatie van de buurt en de gemeenschap waarin hij of zij leeft. En natuurlijk zijn er verschillende meningen, maar dat is net een verrijking, en een uitdaging.”

Uit onze bak met cliché-eindvragen visten we deze op: “Hoe zie jij de toekomst van de Piratenpartij”?

“Natuurlijk hoop ik dat we de verkiezingen eens winnen (lacht), maar we zien wel. De kern is dat onze partij geen doel is, maar een middel. We willen niet noodzakelijk ‘de grootste partij worden’, we willen als een groep van gelijkgezinde mensen impact hebben op de toekomst van deze planeet. Of dat nu met de partij is of niet: er is over heel de wereld een beweging van mondige burgers opgestaan die zich niet zomaar gaat laten sussen.”

 

Sam Ooghe en Karel Van Ooteghem

(c) uitgelichte foto: Kristien Pottie

 

Lid worden van de Piratenpartij? Begeef je naar de site http://piratenpartij.be/ of volg hen op Facebook: https://www.facebook.com/pirateparty.be

Reacties

Share.

About Author

Sam Ooghe

Scriptor 2015-2016. Over het algemeen ben ik een eikel, maar ik kom er altijd wel mee weg. Ik draag mijn pet achterover. Kan wel niet skaten.

Leave A Reply